15 సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
స వీక్షమాణ స్తత్రస్థొ మార్గమాణశ్చ మైథిలీమ్ |
అవేక్షమాణ శ్చ మహీం సర్వాం తాం అన్వవైక్షత || 1
సంతాన కలతాభి శ్చ పాదపైర్ ఉపశొభితామ్ |
దివ్య గంధ రసోపేతాం సర్వాం తా స్సమలంకృతాం || 2
తాం స నందన సంకాశాం మృగ పక్షిభిర్ ఆవృతామ్ |
హర్మ్య ప్రాసాద సంబాధాం కొకిలాకుల నిస్వనామ్ || 3
కాంచనోత్పల పద్మాభి ర్వాపీభిః ఉపశొభితామ్ |
బహ్వాసన కుథోపేతాం బహు భూమి గృహాయుతామ్ || 4
సర్వ ఋతు కుసుమైః రమ్యాం ఫలవద్భి శ్చ పాదపైః |
పుష్పితానాం అశొకానాం శ్రియా సూర్యోదయ ప్రభామ్ || 5
ప్రదీప్తామివ తత్రస్థొ మారుతి స్సముదైక్షత |
నిష్పత్ర శాఖాం విహగైః క్రియమాణామివాసకృత్ || 6
వినిష్పతద్భి శ్శతశ శ్చిత్రైః పుష్పావతంసకైః |
ఆమూల పుష్ప నిచితైర్ అశొకైః శొక నాశనైః || 7
పుష్ప భారాతిభారైశ్చ స్పృశద్భిరివ మేదినీమ్ |
కర్ణికారైః కుసుమితైః కింశుకై శ్చ సుపుష్పితైః || 8
స దేశః ప్రభయా తేషాం ప్రదీప్త ఇవ సర్వతః |
పున్నాగా స్సప్త పర్ణాశ్చ చంపకోద్దాలకా స్తథా || 9
వివృద్ధ మూలా బహవ శొభంతే స్మ సుపుష్పితాః |
శాత కుంభ నిభాః కేచిత్ కేచిదగ్నిశిఖోపమాః || 10
నీలాంజన నిభాః కేచిత్ తత్రశొకా స్సహస్రశః |
నందనం వివిధోద్యానం చిత్రం చైత్రరథం యథా || 11
అతివృత్త మివాచింత్యం దివ్యం రమ్యం శ్రియా వృతమ్ |
ద్వితీయమివ చాకాశం పుష్ప జ్యొతిర్ గణాయుతమ్ || 12
పుష్ప రత్న శతై శ్చిత్రం పంచమం సాగరం యథా |
సర్వ ఋతు పుష్పైర్ నిచితం పాదపైర్ మధు గంధిభిః || 13
నానా నినాదై ర్యుద్యానం రమ్యం మృగ గణైర్ ద్విజైః |
అనేక గంధ ప్రవహం పుణ్య గంధం మనొ రమమ్ || 14
శైలైంద్రమివ గంధాఢ్యం ద్వితీయం గంధ మాదనమ్ |
అశొక వనికాయాం తు తస్యాం వానర పుంగవః || 15
స దదర్శా విదూరస్థం చైత్య ప్రాసాద మూర్జితమ్ |
మధ్యే స్తంభ సహస్రేణ స్థితం కైలాస పాండురమ్ || 16
ప్రవాళ కృత సొపానం తప్త కాంచన వేదికమ్ |
ముష్ణంత మివ చక్షూంషి ద్యొతమానమివ శ్రియా || 17
విమలం ప్రాంశు భావత్వా దుల్లిఖంత మివాంబరమ్ |
తతొ మలిన సంవీతాం రాక్షసీభి స్సమావృతామ్ || 18
ఉపవాస కృశాం దీనాం నిశ్వసంతీం పునః పునః |
దదర్శ శుక్ల పక్షాదౌ చంద్ర రేఖామివ అమలామ్ || 19
మంద ప్రఖ్యాయమానేన రూపేణ రుచిర ప్రభామ్ |
పినద్ధాం ధూమ జాలేన శిఖామివ విభావసొః || 20
పీతేనైకేన సంవీతాం క్లిష్టే నోత్తమ వాససా |
సపంకాం అనలంకారాం విపద్మా మివ పద్మినీమ్ || 21
వ్రీళితాం దుఃఖ సంతప్తాం పరిమ్లానాం తపస్వినీమ్ |
గ్రహేణేంగారకే ణేవ పీడితా మివ రొహిణీమ్ || 22
అశ్రు పూర్ణ ముఖీం దీనాం కృశా మననశేన చ |
శొక ధ్యాన పరాం దీనాం నిత్యం దుఃఖ పరాయణామ్ || 23
ప్రియం జన మపశ్యంతీం పశ్యంతీం రాక్షసీ గణమ్ |
స్వ గణేన మృగీం హీనాం శ్వ గణాభివృతామివ || 24
నీల నాగాభయా వేణ్యా జఘనం గతయైకయా |
నీలయా నీరదాపాయే వనరాజ్యా మహీమివ || 25
సుఖార్హాం దుఃఖ సంతప్తాం వ్యసనానా మకొదివామ్ |
తాం సమీక్ష్య విశాలాక్షీ మధికం మలినాం కృశామ్ || 26
తర్కయామాస సీతేతి కారణై రుపపాదిభిః |
హ్రియమాణా తదా తేన రక్షసా కామ రూపిణా || 27
యథా రూపా హి దృష్టా వై తథా రూపేయమంగనా |
పూర్ణ చంద్రాననాం సుభ్రూం చారు వృత్త పయొ ధరామ్ || 28
కుర్వంతీం ప్రభయా దేవీం సర్వా వితిమిరా దిశః |
తాం నీల కేశీం బింబోష్ఠీం సుమధ్యాం సుప్రతిష్ఠితామ్ || 29
సీతాం పద్మ పలాశాక్షీం మన్మథస్య రతిం యథా |
ఇష్టాం సర్వస్య జగతః పూర్ణ చంద్ర ప్రభామివ || 30
భూమౌ సుతను మాసీనాం నియతామివ తాపసీమ్ |
నిశ్శ్వాస బహుళాం భీరుం భుజగేంద్రవధూ మివ || 31
శొక జాలేన మహతా వితతేన న రాజతీమ్ |
సంసక్తాం ధూమ జాలేన శిఖామివ విభావసొః || 32
తాం స్మృతీమివ సందిగ్ధామృద్ధిం నిపతితా మివ |
విహతామివ చ శ్రద్ధాం ఆశాం ప్రతిహతా మివ || 33
సోపసర్గాం యథా సిద్ధిం బుద్ధిం సకలుషా మివ |
అభూతే నాపవాదేన కీర్తిం నిపతితా మివ || 34
రామోపరొధ వ్యథితాం రక్షొ హరణ కర్శితామ్ |
అబలాం మృగ శాభాక్షీం వీక్షమాణాం తతః స్తతః || 35
బాష్పాంబు పరిపూర్ణేన కృష్ణ వక్రాక్షి పక్ష్మణా |
వదనే నాప్రసన్నేన నిఃశ్వసంతీం పునః పునః || 36
మల పంక ధరాం దీనాం మండనార్హామ మండితామ్ |
ప్రభాం నక్షత్ర రాజస్య కాల మేఘై రివావృతామ్ || 37
తస్య సందిదిహే బుద్ధిర్ముహు సీతాం నిరీక్ష్య తు |
ఆమ్నాయానా మయొగేన విద్యాం ప్రశిథిలా మివ || 38
దుఃఖేన బుబుధే సీతాం హనుమాననలంకృతామ్ |
సంస్కారేణ యథా హీనాం వాచమర్థాంతరం గతామ్ || 39
తాం సమీక్ష్య విశాలాక్షీం రాజ పుత్రీం అనిందితామ్ |
తర్కయామాస సీతేతి కారణై రుపపాదిభిః || 40
వైదేహ్యా యాని చాంగేషు తదా రామొ౽న్వకీర్తయత్ |
తాన్యాభరణ జాలాని శోఖా శొభీన్యలక్షయత్ || 41
సుకృతౌ కర్ణ వేష్టౌ చ శ్వ దంష్ట్రౌ చ సుసంస్థితౌ |
మణి విద్రుమ చిత్రాణి హస్తే ష్వాభరణాని చ || 42
శ్యామాని చిర యుక్తత్వా త్తథా సంస్థానవంతి చ |
తాన్వేవైతాని మన్యే౽హం యాని రామొ౽న్వకీర్తయత్ || 43
తత్ర యా న్వవహీనాని తా న్యహం నోపలక్షయే |
యాన్యస్యా నావహీనాని తానీమాని న సంశయః || 44
పీతం కనక పట్టాభం స్రస్తం తద్వసనం శుభమ్ |
ఉత్తరీయం నగాసక్తం తదా దృష్టం ప్లవం గమైః || 45
భూషణాని చ ముఖ్యాని దృష్టాని ధరణీ తలే |
అనయై వాపవిద్ధాని స్వనవంతి మహాంతి చ || 46
ఇదం చిర గృహీతత్వా ద్వసనం క్లిష్టవత్తరమ్ |
తథా౽పి నూనం తద్వర్ణం తథా శ్రీమద్యథేతరత్ || 47
ఇయం కనక వర్ణాంగీ రామస్య మహిషీ ప్రియా |
ప్రణష్టా౽పి సతీయా౽స్య మనసొ న ప్రణశ్యతి || 48
ఇయం సా యత్కృతే రామ శ్చతుర్భిః పరితప్యతే |
కారుణ్యే నానృశంస్యేన శొకేన మదనేన చ || 49
స్త్రీ ప్రణష్టేతి కారుణ్యా దాశ్రితే తానృశంస్యతః |
పత్నీ నష్టేతి శొకేన ప్రియేతి మదనేన చ || 50
అస్యా దేవ్యా యథా రూపం అంగ ప్రత్యంగ సౌష్ఠవమ్ |
రామస్య చ యథా రూపం తస్యేయం అసితేక్షణా || 51
అస్యా దేవ్యా మన స్తస్మిం స్తస్య చాస్యాం ప్రతిష్ఠితమ్ |
తేనేయం స చ ధర్మాత్మా ముహూర్తమపి జీవతి || 52
దుష్కరం కృతవాన్ రామో హీనో యదనయా ప్రభుః |
ధారయ త్యత్మనో దేహం న శోకే నావసీదతి. || 53
దుష్కరం కురుతే రామో య ఇమాం మత్త కాశినీమ్ |
సీతాం వినా మహా బాహు ర్ముహూర్తమపి జీవతి || 54
ఎవం సీతాం తదా దృష్ట్వా హృష్టః పవన సంభవః |
జగామ మనసా రామం ప్రశశంస చ తం ప్రభుమ్ || 55
ఇత్యార్షే, శ్రీ మద్రామాయణే, వాల్మీకియే, ఆదికావ్యే, సుందరకాణ్డే, పంచదశః సర్గః