నవమ సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
తస్యాలయ వరిష్ఠస్య మధ్యే విపులమాయతమ్,
దదర్శ భవన శ్రేష్ఠం హనూమాన్ మారుతాత్మజః || 1
అర్ధయొజన విస్తీర్ణమాయతం యొజనం హి తత్ |
భవనం రాక్షసేంద్రస్య బహు ప్రాసాద సంకులమ్ || 2
మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతామాయత లొచనామ్ |
సర్వతః పరిచక్రామ హనూమా నరిసూదనః || 3
ఉత్తమం రాక్షసావాసం హనుమానవలొకయన్ |
ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేంద్రనివేశనమ్ || 4
చతుర్విషాణైర్ ద్విరదై త్రివిషాణై స్తథైవ చ |
పరిక్షిప్తమసంబాధం రక్ష్యమాణ ముదాయుధైః || 5
రాక్షసీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్ |
ఆహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభి రావృతమ్ || 6
తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగిల ఝషాకులమ్ |
వాయు వేగ సమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్ || 7
యా హి వైశ్రవణే లక్ష్మీ ర్యా చేంద్రే హరి వాహనే |
సా రావణ గృహే సర్వా నిత్యమే వానపాయినీ || 8
యా చ రాఙ్ఞః కుబేరస్య యమస్య వరుణస్య చ |
తాదృశీ తద్విశిష్టా వా ఋద్ధీ రక్షొ గృహే ష్యిహ || 9
తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థం వేశ్మ చాన్యత్ సునిర్మితమ్ |
బహునిర్యూహ సంకీర్ణం దదర్శ పవనాత్మజః || 10
బ్రహ్మణొ౽ర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్విశ్వ కర్మణా |
విమానం పుష్పకం నామ సర్వ రత్న విభూషితమ్ ||11
పరేణ తపసా లేభే యత్ కుబేరః పితామహాత్ |
కుబేర మోజసా జిత్వా లేభే తద్ రాక్షసేశ్వరః || 12
ఈహా మృగ సమాయుక్తైః కార్త స్వర హిరణ్మయైః |
సుకృతై రాచితం స్తంభైః ప్రదీప్త మివ చ శ్రియా || 13
మేరుమందర సంకాశై రుల్లిఖద్భిరివాంబరమ్ |
కూటాగారై శుభాకారై సర్వత సమలంకృతమ్ || 14
జ్వలనార్క ప్రతీకాశం సుకృతం విశ్వ కర్మణా |
హేమ సొపాన సమ్యుక్తం చారు ప్రవర వేదికమ్ || 15
జాలవతాయనైర్యుక్తం కాంచనైః స్థాటికైరపి |
ఇంద్ర నీల మహా నీల మణి ప్రవరవేదికమ్ || 16
విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చ మహాధనైః |
విస్తులాభిశ్చ ముక్తాభి స్తలే నాభివిరాజితమ్ || 17
చందనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ |
సుపుణ్యగంధినా యుక్తమాదిత్యతరుణొపమమ్ || 18
కూటాగారై ర్వరాకారై ర్వివిధై సమలంకృతమ్ |
విమానం పుష్పకం దివ్య మారురొహ మహా కపిః || 19
తత్రస్థ స్స తదా గంధం పాన భక్ష్యాన్న సంభవమ్ |
దివ్యం సమ్మూర్చితం జిఘ్ర ద్రూపవంత మివానిలమ్ || 20
స గంధస్తం మహా సత్త్వం బంధు ర్బంధుమివోత్తమమ్ |
ఇత ఏహి త్యువాచైవ తత్ర యత్ర స రావణః || 21
తత స్తాం ప్రస్థిత శ్శాలాం దదర్శ మహతీం శుభామ్ |
రావణస్య మనఃకాంతాం కాంతామివ వరస్త్రియమ్ || 22
మణి సొపాన వికృతాం హేమ జాల విభూషితామ్ |
స్ఫాటికై రావృతతలాం దంతాంతరితరూపికామ్ || 23
ముక్తాభిశ్చ ప్రవాళైశ్చ రూప్య చామీ కరైరపి |
విభూషితాం మణి స్తంభై సుబహు స్తంభ భూషితామ్ || 24
నమ్రై రృజుభి రత్యుచ్చై స్సమంతాత్ సువిభూషితైః |
స్తంభైః పక్షై రివాత్యుచ్చై ర్దివం సంప్రస్థితామివ || 25
మహత్యా కుథయాస్త్రీర్ణాం పృథివీ లక్షణాంకయా |
పృథివీమీవ విస్తీర్ణాం సరాష్ట్ర గృహ మాలినీమ్ || 26
నాదితాం మత్త విహగై ర్దివ్య గంధాధివాసితామ్ |
పరార్ద్యాస్తరణోపేతాం రక్షొ అధిపనిషేవితామ్ || 27
ధూమ్రా మగరుధూపేన విమలాం హంస పాండురామ్ |
చిత్రాం పుష్పోపహారేణ కల్మాషీమివ సుప్రభామ్ || 28
మనస్సంహ్లాదజననీం వర్ణస్యాపి ప్రసాదినీమ్ |
తాం శొక నాశినీం దివ్యాం శ్రియ స్సంజననీమివ || 29
ఇంద్రియాణీంద్రియార్థైస్తు పంచ పంచభి రుత్తమైః |
తర్పయామాస మాతేవ తదా రావణ పాలితా || 30
స్వర్గొ౽యం దేవ లొకొ౽యమింద్రస్యేయం పురీ భవేత్ |
సిద్ధిర్వేయం పరా హి స్యా దిత్యమన్యత మారుతిః || 31
ప్రధ్యాయత ఇవాపశ్యత్ ప్రదీప్తాం స్తత్ర కాంచనాన్ |
ధూర్తానివ మహా ధూర్తై ర్దేవనేన పరాజితాన్ || 32
దీపానాం చ ప్రకాశేన తేజసా రావణస్య చ |
అర్చిర్భి ర్భూషణానాం చ ప్రదీప్తేత్యభ్యమన్యత || 33
తతొ౽పశ్యత్ కుథాసీనం నానా వర్ణాంబరస్రజమ్ |
సహస్రం వర నారీణాం నానా వేష విభూషితమ్ || 34
పరివృత్తే౽ర్ధ రాత్రే తు పాన నిద్రా వశం గతమ్ |
క్రీడి త్వోపరతం రాత్రౌ సుష్వాప బలవత్తదా || 35
తత్ ప్రసుప్తం విరురుచే నిహ్శబ్దాంతర భూషణమ్ |
నిహ్శబ్ద హంస భ్రమరం యథా పద్మ వనం మహత్ || 36
తాసాం సంవృత దంతాని మీలితాక్షాణి మారుతిః |
అపశ్యత్ పద్మ గంధీని వదనాని సుయొషితామ్ || 37
ప్రబుద్ధానివ పద్మాని తాసాం భూత్వా క్షపా క్షయే |
పునః స్సంవృత పత్రాణి రాత్రావివ బభు స్తదా || 38
ఇమాని ముఖ పద్మాని నియతం మత్త షట్పదాః |
అంబుజానీవ ఫుల్లాని ప్రార్థయంతి పునః పునః || 39
ఇతి చామన్యత శ్రీమా నుపపత్త్యా మహా కపిః |
మేనే హి గుణత స్తాని సమాని సలిలోద్భవైః || 40
సా తస్య శుశుభే శాలా తాభిః స్త్రీభిర్విరాజితా |
శారదీవ ప్రసన్నా ద్యౌ స్తారాభి రభిశొభితా || 41
స చ తాభిః పరివృత శ్శుశుభే రాక్షసాధిపః |
యథా హ్యుడుపతిః శ్రీమాం స్తారాభిరభిసంవృతః || 42
యా శ్చ్యవంతే౽౦బరాత్తారాః పుణ్య శేష సమావృతాః |
ఇమాస్తా స్సంగతాః కృత్స్నా ఇతి మేనే హరి స్తదా || 43
తారాణామివ సువ్యక్తం మహతీనాం శుభార్చిషామ్ |
ప్రభా వర్ణ ప్రసాదాశ్చ విరేజు స్తత్ర యొషితామ్ || 44
వ్యావృత్త గురు పీనస్రక్ ప్రకీర్ణ వర భూషణాః |
పాన వ్యాయామ కాలేషు నిద్రాపహృత చేతసః || 45
వ్యావృత్త తిలకాః కాశ్చిత్ కాశ్చిదుద్భ్రాంత నూపురాః |
పార్శ్వే గలిత హారాశ్చ కాశ్చిత్ పరమ యొషితః || 46
ముక్తాహారావృతాశ్చాన్యాః కాశ్చి ద్విస్రస్త వాససః |
వ్యావిద్ధ రశనా దామాః కిశొర్య ఇవ వాహితాః || 47
సుకుండల ధరాశ్చన్యా విచ్చిన్న మృదిత స్రజః |
గజేంద్ర మృదితాః ఫుల్లా లతా ఇవ మహా వనే || 48
చంద్రాంశు కిరణాభాశ్చ హారాః కాసాంచి దుత్కటాః |
హంసా ఇవ బభు స్సుప్తాః స్తన మధ్యేషు యొషితామ్ || 49
అపరాసాం చ వైదూర్యాః కాదంబా ఇవ పక్షిణః |
హేమ సూత్రాణి చాన్యాసాం చక్ర వాకా ఇవభవన్ || 50
హంస కారండవాకీర్ణా శ్చక్ర వాకోపశొభితాః |
ఆపగా ఇవ తా రేజు ర్జఘనైః పులినైరివ || 51
కింకిణీ జాల సంకాశా స్తా హేమ విపులాంబుజాః |
భావ గ్రాహా యశ స్తీరా స్సుప్తా నద్య ఇవాబభుః || 52
మృదుష్వేంగేషు కాసాంచిత్ కుచాగ్రేషు చ సంస్థితాః |
బభూవు ర్భూషణానీవ శుభా భూషణ రాజయః || 53
అంశు కాంతాశ్చ కాసాంచి న్ముఖ మారుత కంపితాః |
ఉపర్యుపరి వక్త్రాణాం వ్యాధూయంతే పునః పునః || 54
తాః పాతాకా ఇవోద్ధూతాః పత్నీనాం రుచిర ప్రభాః |
నానా వర్ణ సువర్ణానాం వక్త్ర మూలేషు రేజిరే || 55
వవల్గుశ్చాత్ర కాసాంచిత్ కుండలాని శుభార్చిషామ్ |
ముఖ మారుత సంసర్గా న్మందం మందం సుయొషితామ్ || 56
శర్కరాసవ గంధైశ్చ ప్రకృత్యా సురభి స్సుఖః |
తాసాం వదన నిశ్వాసః సిషేవే రావణం తదా || 57
రావణానన శంకాశ్చ కాశ్చిద్రావణ యొషితః |
ముఖాని స్మ సపత్నీనాముపాజిఘ్రన్ పునః పునః || 58
అత్యర్థం సక్త మనసొ రావణే తా వర స్త్రియః |
అస్వతంత్రాః సపత్నీనాం ప్రియ మేవాచరం స్తదా || 59
బాహూ నుపనిధాయాన్యాః పారిహార్య విభూషితాన్ |
అంశుకాని చ రమ్యాణి ప్రమదా స్తత్ర శిశ్యిరే || 60
అన్యా వక్షసి చాన్య స్తస్యాః కాచిత్ పునర్భుజమ్ |
అపరా త్యంక మన్యస్యా స్తస్యా శ్చాప్యపరా భుజౌ || 61
ఊరు పార్శ్వ కటీ పృష్ఠ మన్యొన్యస్య సమాశ్రితాః |
పరస్పర నివిష్ఠాంగ్యొ మద స్నేహ వశానుగాః || 62
అన్యొన్య భుజసూత్రేణ స్త్రీమాలా గ్రధితా హి సా |
మాలేవ గ్రథితా సూత్రే శుశుభే మత్త షట్పదా || 63
లతానాం మాధవే మాసి ఫుల్లానాం వాయు సేవనాత్ |
అన్యొన్య మాలా గ్రథితం సంసక్త కుసుమోచ్చయమ్ || 64
వ్యతివేష్టిత సుస్కంథ మన్యొన్య భ్రమరాకులమ్ |
ఆసీ ద్వనమివోద్ధూతం స్త్రీ వనం రావణస్య తత్ || 65
ఉచితేష్వపి సువ్యక్తం న తాసాం యొషితాం తదా |
వివేక శ్సక్య ఆధాతుం భూషణాంగాంబర స్రజామ్ || 66
రావణే సుఖ సంవిష్టే తాః స్త్రియో వివిధ ప్రభాః |
జ్వలంతః కాంచనా దీపాః ప్రేక్షం తానిమిషా ఇవ || 67
రాజర్షిపితృ దైత్యానాం గంధర్వాణాం చ యొషితః |
రక్షసానాం చ యాః కన్యాస్తస్య కామవశం గతాః || 68
యుద్ధకామేన తాస్సర్వా రావణేన హృతాః స్త్రియః |
సమదా మదనేనైవ మొహితాః కాశ్చిదాగతాః || 69
న తత్ర కాశ్చిత్ ప్రమదాః ప్రసహ్య, వీర్యోపపన్నేన గుణేన లబ్ధాః |
న చాన్యకామాపి న చాన్య పూర్వా, వినా వరార్హాం జనకాత్మజాం తామ్ || 70
న చాకులీనా న చ హీన రూపా, నాదక్షిణా నానుపచార యుక్తా |
భార్యా౽భవత్తస్య న హీన సత్త్వా, న చాపి కాంతస్య న కామనీయా || 71
బభూవ బుద్ధిస్తు హరీశ్వరస్య, యదీదృశీ రాఘవ ధర్మ పత్నీ |
ఇమా యథా రాక్షస రాజ భార్యాః, సుజాతమస్యేతి హి సాధు బుద్ధేః || 72
పునశ్చ సొ౽చింతయదార్త రూపొ, ధ్రువం విశిష్టా గుణతొ హి సీతా |
అధాయమస్యాం కృతవాన్ మహాత్మా, లంకేశ్వరః కష్ట మనార్యకర్మ || 73
ఇత్యార్షే, శ్రీ మద్రామాయణే, వాల్మీకియే, ఆదికావ్యే, సుందరకాండే, నవమః సర్గః