48 సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
తతస్స రక్షొధిపతి ర్మహాత్మ |
హనూమతా౽క్షే నిహతే కుమారే |
మన స్సమాధాయ తదేంద్రకల్పం |
సమాదిదేశేంద్రజితం సరొషమ్ || 1
త్వ మస్త్రవి చ్ఛస్త్రవిదాం వరిష్ఠ |
స్సురాసురాణామపి శొకదాతా |
సురేషు సేంద్రేషు చ దృష్టకర్మా |
పితామహారాధనసంచితాస్త్రః || 2
తవాస్త్రబలమాసాద్య నాసురాః న మరుద్గణాః |
న శేకు స్సమరే స్థాతుం సురేశ్వరసమాశ్రితాః || 3
న కశ్చిత్త్రిషు లొకేషు సంయుగే న గతశ్రమః |
భుజవీర్యాభిగుప్తశ్చ తపసా చాభిరక్షితః |
దేశకాలవిభాగజ్ఙ స్త్వమేవ మతిసత్తమః || 4
న తే౽స్త్యశక్యం సమరేషు కర్మణా |
న తే౽స్త్యకార్యం మతిపూర్వమంత్రణే |
న సొ౽స్తి కశ్చిత్త్రిషు సంగ్రహేషు వై |
న వేద యస్తే౽స్త్రబలం బలం చ తే || 5
మమానురూపం తపసొ బలం చ తే |
పరాక్రమశ్చాస్త్రబలం చ సంయుగే |
న త్వాం సమాసాద్య రణావమర్దే |
మన శ్శ్రమం గచ్ఛతి నిశ్చితార్థమ్ || 6
నిహతాః కింకరాః సర్వే జంబుమాలీ చ రాక్షసః || 7
అమాత్యపుత్రా వీరాశ్చ పంచ సేనాగ్రయాయినః |
బలాని సుసమృద్ధాని సాశ్వనాగరథాని చ || 8
సహొదర స్తే దయితః కుమారొ౽క్షశ్చ సూదితః |
న హి తేష్వేవ మే సారొ యస్త్వ య్యరినిషూదన || 9
ఇదం హి దృష్ట్వా మతిమన్మహాద్బలం |
కపేః ప్రభావం చ పరాక్రమం చ |
త్వమాత్మనశ్చాపి సమీక్ష్య సారం |
కురుష్వ వేగం స్వబలానురూపమ్ || 10
బలావమర్దస్వయి సమ్నికృష్టే |
యథా గతే శామ్యతి శాంతశత్రౌ |
తథా సమీక్ష్యాత్మబలం పరం చ |
సమారభ స్వాస్త్రవిదాం వరిష్ఠ || 11
న వీరసేనా గణశొచ్యవంతి |
న వజ్రమాదాయ విశాలసారమ్ |
న మారుతస్యాస్య గతేః ప్రమాణం |
న చాగ్నికల్పః కరణేన హంతుమ్ || 12
తమేవమర్థం ప్రసమీక్ష్య సమ్యక్ |
స్వకర్మసామ్యాద్ధి సమాహితాత్మ |
స్మరంశ్చ దివ్యం ధనుషొ౽స్త్రవీర్యం |
వ్రజాక్షతం కర్మ సమారభస్వ || 13
న ఖల్వియం మతిః శ్రేష్ఠా యత్త్వాం సంప్రేషయా మ్యహమ్ |
ఇయం చ రాజధర్మాణాం క్షత్రియస్య మతిర్మతా || 14
నానాశస్త్రేశ్చ సంగ్రామే వైశారద్య మరిందమ |
అవశ్యమేవ బొద్ధవ్యం కామ్యశ్చ విజయొ రణే || 15
తతః పితుస్తద్వచనం నిశమ్య |
ప్రదక్షిణం దక్షసుతప్రభావః |
చకార భర్తార మదీనసత్త్వొ |
రణాయ వీరః ప్రతిపన్నబుద్ధిః || 16
తతసైః స్వగణైరిష్టై రింద్రజిత్ ప్రతిపూజితః |
యద్ధొద్ధతః కృతొత్సాహః సంగ్రామం ప్రత్యపద్యత || 17
శ్రీమాన్ పద్మపలాశాక్షొ రాక్షసాధిపతేః స్సుతః |
నిర్జగామ మహాతేజాః సముద్ర ఇవ పర్వసు || 18
స పక్షిరాజొపమతుల్యవేగై |
ర్వ్యాళై శ్చతుర్భిః సితతీక్ష్ణదంష్ట్రైః |
రథం సమాయుక్త మసంగవేగం |
సమారురొహేంద్రజిదింద్రకల్పః || 19
స రథీ ధన్వినాం శ్రేష్ఠ శ్శస్త్రజ్ఙొ౽స్త్రవిదాం వరః |
రథేనాభియయౌ క్షిప్రం హనుమాన్యత్ర సొ౽భవత్ || 20
స తస్య రథనిర్ఘొషం జ్యాస్వనం కార్ముకస్య చ |
నిశమ్య హరివీరొ౽సౌ సంప్రహృష్టతరొ౽భవత్ || 21
సుమహా చ్చాపమాదాయ శితశల్యాంశ్చ సాయకాన్ |
హనుమంతమభిప్రేత్య జగామ రణపండితః || 22
తస్మింస్తతః స్సంయతి జాతహర్షే |
రణాయ నిర్గచ్ఛతి చాపపాణౌ |
దిశశ్చ సర్వాః కలుషా బభూవు |
ర్మృగాశ్చ రౌద్రా బహుధా వినేదుః || 23
సమాగతాస్తత్ర తు నాగయక్షా |
మహర్షయశ్చక్రచరాశ్చ సిద్ధాః |
నభ స్సమావృత్య చ పక్షిసంఘా |
వినేదురుచ్చైః పరమప్రహృష్టాః || 24
ఆయాంతం సరథం దృష్ట్వా తూర్ణమంద్రిజితం కపిః |
విననాద మహానాదం వ్యవర్ధత చ వేగవాన్ || 25
ఇంద్రజిత్తు రథం దివ్యమాస్థిత శ్చిత్రకార్ముకః |
ధనుర్విష్ఫారయామాస తటిదూర్జితనిస్స్వనమ్ || 26
తత స్సమేతావతితీక్ష్ణవేగౌ, మహాబలౌ తౌ రణనిర్విశంకౌ |
కపిశ్చ రక్షొధిపతేశ్చ పుత్రః , సురాసురేంద్రవివ బద్ధవైరౌ || 27
స తస్య వీరస్య మహారథస్య, ధనుష్మత సంయతి సమ్మతస్య |
శరప్రవేగం వ్యహనత్ ప్రవృద్ధ, శ్చచార మార్గే పితురప్రమేయ || 28
తత శ్శరా నాయతతీక్ష్ణశల్యాన్, సుపత్రిణః కాంచనచిత్రపుంఖాన్ |
ముమొచ వీరః పరవీరహంతా, సునన్నతాన్ వజ్రనిపాతవేగాన్ || 29
తతస్తు తత్స్యందననిస్వనం చ, మృదంగభేరీపటహస్వనం చ |
వికృష్యమాణస్య చ కార్ముకస్య, నిశమ్య ఘొషం పున రుత్పపాత || 30
శరాణా మంతరే ష్వాశు వ్యవర్తత మహాకపిః |
హరి స్తస్యాభిలక్ష్యస్య మొఘయన్ లక్ష్యసంగ్రహమ్ || 31
శరాణామగ్రతస్తస్య పున స్సమభివర్తత |
ప్రసార్య హస్తౌ హనుమా నుత్పపా తానిలాత్మజః || 32
తా వుభౌ వేగసంపన్నౌ రణకర్మవిశారదౌ |
సర్వభూతమనొగ్రాహి చక్రతు ర్యుద్ధముత్తమమ్ || 33
హనుమతొ వేద న రాక్షసొ౽౦తరం |
న మారుతిస్తస్య మహాత్మనొ౽౦తరమ్ |
పరస్పరం నిర్విషహౌ బభూవతు |
సమేత్య తౌ దేవసమానవిక్రమౌ || 34
తతస్తు లక్ష్యే స విహన్యమానే |
శరే ష్వమొఘేషు చ సంపతత్సు |
జగామ చింతాం మహతీం మహాత్మా |
సమాధిసంయోగసమాహితాత్మా || 35
తతొ మతిం రాక్షసరాజసూను |
శ్చకార తస్మిన్ హరివీరముఖ్యే |
అవధ్యతాం తస్య కపే స్సమీక్ష్య |
కథం నిగచ్ఛేదితి నిగ్రహార్థమ్ || 36
తతః పైతామహం వీరః సొ౽స్త్రమస్త్రవిదాం వరః |
సందధే సుమహాతేజా స్తం హరిప్రారం ప్రతి || 37
అవధ్యొ౽య మితి జ్ఙాత్వా త మస్త్రే ణాస్త్రతత్త్వవిత్ |
నిజగ్రాహ మహాబాహు ర్మారుతాత్మజ మింద్రజిత్ || 38
తేన బద్ధస్తతొ౽స్త్రేణ రాక్షసేన స వానరః |
అభవ న్నిర్విచేష్టశ్చ పపాత చ మహీతలే || 39
తతొ౽థ బుద్ధ్వా స తదస్త్రబంధం |
ప్రభొః ప్రభావా ద్విగతాత్మవేగః |
పితామహానుగ్రహ మాత్మనశ్చ |
విచింతయామాస హరిప్రవీరః || 40
తతః స్వాయంభువైర్మంత్రేః బ్రహ్మస్త్ర మభిమంత్రితమ్ |
హనుమాం శ్చింతయామాస వరదానం పితామహాత్ || 41
న మే౽స్త్రబంధస్య చ శక్తి రస్తి |
మిమొక్షణే లొకగురొః ప్రభావాత్ |
ఇత్యేవ మత్వా విహితొ౽స్త్రబంధొ |
మయా౽౽త్మయొనే రనువర్తితవ్యః || 42
స వీర్యమస్త్రస్య కపిర్విచార్య |
పితామహానుగ్రహమాత్మనశ్చ |
విమొక్షశక్తిం పరిచింతయిత్వా |
పితామాహాఙ్ఞా మనువర్తతే స్మ || 43
అస్త్రేణాపి హి బద్ధస్య భయం మమ న జాయతే |
పితామహమహేంద్రాభ్యాం రక్షిత స్యానిలేన చ || 44
గ్రహణే చాపి రక్షొభి ర్మహ న్మే గుణదర్శనః |
రాక్షసేంద్రేణ సంవాదస్తస్మాత్ గృహ్ణంతు మాం పరే || 45
స నిశ్చితార్థః పరవీరహంతా |
సమీక్ష్యకారీ వినివృత్తచేష్టః |
పరైః ప్రసహ్యాభిగతై ర్నిగృహ్య |
ననాద తైస్తైః పరిభర్త్స్యమానః || 46
తత స్తం రాక్షసా దృష్ట్వా నిర్విచేష్ట మరిందమమ్ |
బబంధు శ్శణవల్కైశ్చ ద్రుమచీరైశ్చ సంహతైః || 47
స రొచయామాస పరైశ్చ బంధనం, ప్రసహ్య వీరైరభినిగ్రహం చ |
కౌతూహలాన్మాం యది రాక్షసేంద్రొ, ద్రష్టం వ్యవస్యేదితి నిశ్చితార్థః || 48
స బద్ధ స్తేన వల్కేన విముక్తొ౽స్త్రేణ వీర్యవాన్ |
అస్త్రబంధ స్స చాన్యం హి న బంధ మనువర్తతే || 49
అథేంద్రజిత్తు ద్రుమచీరబద్ధం, విచార్య వీరః కపిసత్తమం తమ్ |
విముక్తమస్త్రేణ జగామ చింతాం, నాన్యేన బద్ధొ హ్యనువర్తతే౽స్త్రమ్ || 50
అహొ మహత్కర్మ కృతం నిరర్థకం |
న రాక్షసై ర్మంత్రగతి ర్విమృష్టా |
పునశ్చ నాస్త్రే విహతే౽స్త్రమన్యత్ |
ప్రవర్తతే సంశయితాః స్మ సర్వే || 51
అస్త్రేణ హనుమాన్ ముక్తొ నాత్మాన మవబుధ్యత |
కృష్యమాణస్తు రక్షొభిస్తైశ్చ బంధై ర్నిపీడితః || 52
హన్యమాన స్తతః క్రూరై రాక్షసైః కాష్ఠముష్టిభిః |
సమీపం రాక్షసేంద్రస్య ప్రాకృష్యత స వానరః || 53
అథేంద్రజిత్తం ప్రసమీక్ష్య ముక్త |
మస్త్రేణ బద్ధం ద్రుమచీరసూత్రైః |
వ్యదర్శయ త్తత్ర మహాబలం తం |
హరిప్రవీరం సగణాయ రాజ్ఙే || 54
తం మత్తమివ మాతంగం బద్ధం కపివరొత్తమమ్ |
రాక్షసా రాక్షసేంద్రాయ రావణాయ న్యవేదయన్ || 55
కొ౽యం కస్య కుతొ వా౽త్ర కిం కార్యం కొ వ్యపాశ్రయః |
ఇతి రాక్షసవీరాణాం తత్ర సంజజ్జిరే కథాః || 56
హన్యతాం దహ్యతాం వా౽పి భక్ష్యతా మితి చాపరే |
రాక్షసా స్తత్ర సంక్రుద్ధాః పరస్పర మథాబ్రువన్ || 57
అత్తిత్య మార్గం సహసా మహాత్మా |
స తత్ర రక్షొ౽ధిపపాదమూలే |
దదర్శ రాజ్ఙః పరిచారవృద్ధాన్ |
గృహం మహారత్నవిభూషితం చ || 58
స దదర్శ మహాతేజా రావణః కపిసత్తమమ్ |
రక్షొభిర్వికృతాకారైః కృష్యమాణ మిత స్తతః || 59
రాక్షసాధిపతిం చాపి దదర్శ కపిసత్తమః |
తేజొబలసమాయుక్తం తపంత మివ భాస్కరమ్ || 60
స రొషసంవర్తితతామ్రదృష్టి |
ర్దశానన స్తం కపిమన్వవేక్ష్య |
అథొపవిష్టాన్ కులశీలవృద్ధాన్ |
సమాదిశత్తం ప్రతి మంత్రిముఖ్యాన్ || 61
యథాక్రమం తైః స కపిర్విపృష్టః |
కార్యార్థమర్థస్య చ మూలమాదౌ |
నివేదయామాస హరీశ్వరస్య |
దూత స్సకాశాదహమాగతొ౽స్మి || 62
ఇత్యార్షే, శ్రీ మద్రామాయణే, వాల్మీకియే, సుందరకాండే, అష్టచత్వారింశః సర్గః ||