47 సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
సేనా పతీన్ పంచ స తు ప్రమాపితాన్ |
హనూమతా సానుచరాన్ సవాహనాన్ |
సమీక్ష్య రాజా సమరోద్ధతోన్ముఖమ్ |
కుమారమక్షం ప్రసమైక్షతాగ్రతః || 1
స తస్య దృష్ట్యర్పణ సంప్రచొదితః |
ప్రతాపవాన్ కాంచన చిత్ర కార్ముకః |
సముత్పపాతాథ సదస్యుదీరితో |
ద్విజాతి ముఖ్యై ర్హవిషేవ పావకః || 2
తతొ మహద్ బాల దివాకర ప్రభం |
ప్రతప్త జాంబూ నదజాల సంతతమ్ |
రథం సమాస్థాయ యయౌ స వీర్యవాన్ |
మహాహరిం తం ప్రతి నైరృతర్షభః || 3
తతస్తప స్సంగ్రహ సంచయార్జితం |
ప్రతప్త జాంబూనద జాల శొభితమ్ |
పతాకినం రత్న విభూషిత ధ్వజమ్ |
మనొజవాష్టాశ్వవరై స్సుయొజితమ్ || 4
సురాసురాధృష్యమసంగచారిణం |
రవి ప్రభం వ్యొమ చరం సమాహితమ్ |
సతూణమష్టాసినిబద్ధబంధురం |
యథా క్రమావేశిత శక్తి తొమరమ్ || 5
విరాజమానం ప్రతిపూర్ణ వస్తునా |
సహేమ దామ్నా శశి సూర్య వర్చసా |
దివాకరాభం రథమాస్థితస్తతః |
స్స నిర్జగామామర తుల్యవిక్రమః || 6
స పూరయన్ ఖం చ మహీం చ సాచలాం |
తురంగమాతంగ మహారథ స్వనైః |
బలైస్సమేతైస్స హి తొరణ స్థితమ్ |
సమర్థమాసీన ముపాగమత్ కపిమ్ || 7
స తం సమాసాద్య హరిం హరీక్షణొ |
యుగాంత కాలాగ్నిమివ ప్రజాక్షయే |
అవస్థితం విస్మిత జాత సంభ్రమ |
స్సమైక్షతాక్షొ బహు మాన చక్షుషా || 8
స తస్య వేగం చ కపే ర్మహాత్మనః |
పరాక్రమం చారిషు పార్థివాత్మజః |
విధారయన్ స్వం చ బలం మహాబలో |
హిమక్షయే సూర్య ఇవాభివర్ధతే || 9
స జాతమన్యుః ప్రసమీక్ష్య విక్రమం |
స్థిరం స్థితః సంయతి దుర్నివారణమ్ |
సమాహితాత్మా హనుమంతమాహవే |
ప్రచొదయామాస శరైస్త్రిభిశ్శితైః || 10
తతః కపిం తం ప్రసమీక్ష్య గర్వితం |
జిత శ్రమం శత్రు పరాజయొర్జితమ్ |
అవైక్షతాక్ష స్సముదీర్ణమానస |
స్సబాణ పాణిః ప్రగృహీత కార్ముకః || 11
స హేమ నిష్కాంగద చారు కుండల |
స్సమాససాదాశుపరాక్రమః కపిమ్ |
తయొ ర్బభూవాప్రతిమ స్సమాగమ |
స్సుర అసురాణామపి సంభ్రమప్రదః || 12
రరాస భూమి ర్న తతాప భానుమాన్ |
వవౌ న వాయుః ప్రచచాల చాచలః |
కపేః కుమారస్య చ వీక్ష్య సంయుగమ్ |
ననాద చ ద్యౌ రుదధిశ్చ చుక్షుభే || 13
తత స్స వీర స్సుముఖాన్ పతత్రిణ |
స్సువర్ణ పుంఖాన్ సవిషా నివోరగాన్ |
సమాధి సంయోగ విమొక్ష తత్త్వవి |
చ్ఛరానథ త్రీన్ కపి మూర్ధ్న్యపాతయత్ || 14
స తై శ్శరై ర్మూర్ధ్ని సమం నిపాతితైః |
క్షరన్నసృగ్దిగ్ధ వివృత్త లొచనః |
నవోదితాదిత్య నిభశ్శరాంశుమాన్ |
వ్యరాజతాదిత్య ఇవాంశు మాలికః || 15
తత స్స పింగాధిప మంత్రి సత్తమ |
సమీక్ష్య తం రాజ వరాత్మజం రణే |
ఉదగ్ర చిత్రాయుధ చిత్ర కార్ముకం |
జహర్ష చాపూర్యత చాహవోన్ముఖః || 16
స మందరాగ్రస్థ ఇవాంశు మాలీకో |
వివృద్ధ కొపో బల వీర్య సంయుతః |
కుమారమక్షం సబలం సవాహనం |
దదాహ నేత్రాగ్ని మరీచిభి స్తదా || 17
తత స్స బాణాసన చిత్ర కార్ముక |
శ్శర ప్రవర్షొ యుధి రాక్షసాంబుదః |
శరా న్ముమోచాశు హరీశ్వరాచలే |
బలాహకొ వృష్టిమివాచలోత్తమే || 18
తతః కపిస్తం రణచండవిక్రమం |
వివృద్ధ తేజొ బల వీర్య సంయుతమ్ |
కుమారమక్షం ప్రసమీక్ష్య సంయుగే |
ననాద హర్షాద్ఘన తుల్య విక్రమః || 19
స బాల భావా ద్యుధి వీర్య దర్పితః |
ప్రవృద్ధ మన్యుః క్షతజోపమేక్షణః |
సమాససాదాప్రతిమం రణే కపిమ్ |
గజో మహాకూపమివావృతం తృణైః || 20
స తేన బాణైః ప్రసభం నిపాతితై |
శ్చకార నాదం ఘన నాదనిస్వనః |
సముత్పపాతశు నభస్స మారుతి |
ర్భుజోరు విక్షేపణ ఘోరదర్శనః || 21
సముత్పతంతం సమభిద్రవద్బలీ |
స రాక్షసానాం ప్రవరః ప్రతాపవాన్ |
రథీ రథ శ్రేష్ఠతమః కిరన్ శరైః |
పయొ ధర శ్శైలమివాశ్మ వృష్టిభిః || 22
స తాన్ శరాం స్తస్య విమొక్షయన్ కపిః |
చచార వీరః పథి వాయు సేవితే |
శరాంతరే మారుతవద్వినిష్పతన్ |
మనొ జవ స్సంయతి చండ విక్రమః || 23
తమాత్తబాణాసన మాహవోన్ముఖం |
ఖమాస్తృణంతం విశిఖైశ్శరోత్తమైః |
అవైక్షతాక్షం బహు మాన చక్షుషా |
జగామ చింతాం చ స మారుతాత్మజః || 24
తత శ్శరై ర్భిన్న భుజాంతరః కపిః |
కుమార వీర్యేణ మహాత్మనా నదన్ |
మహాభుజః కర్మ విశేష తత్త్వవి |
ద్విచింతయామాస రణే పరాక్రమమ్ || 25
అబాలవద్బాల దివా కర ప్రభః |
కరొత్యయం కర్మ మహన్మహాబలః |
న చాస్య సర్వాహవ కర్మ శొభినః |
ప్రమాపణే మే మతిరత్ర జాయతే || 26
అయం మహాత్మా చ మహాంశ్చ వీర్యత |
సమాహిత శ్చాతిసహశ్చ సంయుగే |
అసంశయం కర్మ గుణోదయాదయం |
సనాగ యక్షైర్మునిభిశ్చ పూజితః || 27
పరాక్రమోత్సాహ వివృద్ధ మానసః |
సమీక్షతే మాం ప్రముఖాగత స్స్థితః |
పరాక్రమో హ్యస్య మనాంసి కంపయేత్ |
సురాసురాణామపి శీఘ్రగామినః || 28
న ఖల్వయం నాభిభవే దుపేక్షితః |
పరాక్రమో హ్యస్య రణే వివర్ధతే |
ప్రమాపణం త్యేవ మమాస్య రొచతే |
న వర్ధమానో౽గ్నిరుపేక్షితుం క్షమః || 29
ఇతి ప్రవేగం తు పరస్య తర్కయన్ |
స్వ కర్మ యొగం చ విధాయ వీర్యవాన్ |
చకార వేగం తు మహాబల స్తదా |
మతిం చ చక్రే౽స్య వధే మహాకపిః || 30
స తస్య తా నష్టహయా న్మహాజవాన్ |
సమాహితాన్ భార సహాన్ వివర్తనే |
జఘాన వీరః పథి వాయు సేవితే |
తల ప్రహారైః పవనాత్మజః కపిః || 31
తత స్తలేనాభిహతొ మహారథ |
స్స తస్య పింగాధిప మంత్రి నిర్జితః |
ప్రభగ్న నీడః పరిముక్త కూబరః |
పపాత భూమౌ హత వాజీరంబరాత్ || 32
స తం పరిత్యజ్య మహారథొ రథం |
సకార్ముకః ఖడ్గ ధరః ఖముత్పతన్ |
తపొ౽భియొగాదృషిరుగ్ర వీర్యవాన్ |
విహాయ దేహం మరుతామివాలయమ్ || 33
తత కపిస్తం విచరంతమంబరే |
పతత్రి రాజానిలసిద్ధసేవితే |
సమేత్య తం మారుత తుల్య విక్రమః |
క్రమేణ జగ్రాహ స పాదయోర్దృఢమ్ || 34
స తం సమావిధ్య సహస్రశః కపిః |
ర్మహోరగం గృహ్యా ఇవాండజేశ్వరః |
ముమొచ వేగాత్పితృ తుల్య విక్రమో |
మహీ తలే సంయతి వానరోత్తమః || 35
స భగ్న బాహోరుకటీశిరొధరః |
క్షరన్నసృ జ్నిర్మథితాస్థిలొచనః |
స భగ్న సంధిః ప్రవికీర్ణ బంధనొ |
హతః క్షితౌ వాయు సుతేన రాక్షసః || 36
మహాకపి ర్భూమి తలే నిపీడ్య తం |
చకార రక్షోధిపతే ర్మహద్భయమ్ |
మహర్షిభి శ్చక్ర చరై ర్మహావ్రతైః |
సమేత్య భూతై శ్చ సయక్షపన్నగైః |
సురైశ్చ సేంద్రైర్భృశ జాత విస్మయై |
ర్హతే కుమారే స కపి ర్నిరీక్షితః || 37
నిహత్య తం వజ్రిసుతోపమ ప్రభం |
కుమారమక్షం క్షతజోపమేక్షణమ్ |
తమేవ వీరొ౽భిజగామ తొరణం |
కృత క్షణః కాల ఇవ ప్రజా క్షయే || 38
ఇత్యార్షే, శ్రీ మద్రామాయణే, వాల్మీకియే, ఆదికావ్యే, సుందరకాండే, సప్తచత్వారింశః సర్గః