16 సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
ప్రశస్య తు ప్రశస్తవ్యాం సీతాం తాం హరి పుంగవః |
గుణాభిరామం రామం చ పున శ్చింతా పరొ౽భవత్ || 1
స ముహూర్త మివ ధ్యాత్వా బాష్ప పర్యాకులేక్షణః |
సీతాం ఆశ్రిత్య తేజస్వీ హనుమాన్ విలలాప హ || 2
మాన్యా గురు వినీతస్య లక్ష్మణస్య గురు ప్రియా |
యది సీతా౽పి దుఃఖార్తా కాలొ హి దురతిక్రమః || 3
రామస్య వ్యవసాయజ్ఞా లక్ష్మణస్య చ ధీమతః |
నాత్యర్థం క్షుభ్యతే దేవీ గంగేవ జలదాగమే || 4
తుల్య శీల వయొ వృత్తాం తుల్యాభిజన లక్షణామ్ |
రాఘవొ౽ర్హతి వైదేహీం తం చేయం అసితేక్షణా || 5
తాం దృష్ట్వా నవ హేమాభాం లొక కాంతామివ శ్రియమ్ |
జగామ మనసా రామం వచనం చేదమబ్రవీత్ || 6
అస్యా హేతొర్విశాలాక్ష్యా హతొ వాలీ మహా బలః |
రావణ ప్రతిమో వీర్యే కబంధ శ్చ నిపాతితః || 7
విరాధ శ్చ హత స్సంఖ్యే రాక్షసొ భీమ విక్రమః |
వనే రామేణ విక్రమ్య మహేంద్రేణేవ శంబరః || 8
చతుర్దశ సహస్రాణి రక్షసాం భీమ కర్మణామ్ |
నిహతాని జన స్థానే శరైరగ్ని శిఖోపమైః || 9
ఖరశ్చ నిహత సంఖ్యే త్రిశిరా శ్చ నిపాతితః |
దూషణ శ్చ మహా తేజా రామేణ విదితాత్మనా || 10
ఐశ్వర్యం వానరాణాం చ దుర్లభం వాలి పాలితమ్ |
అస్యా నిమిత్తే సుగ్రీవః ప్రాప్తవాన్ లొక సత్కృతమ్ || 11
సాగర శ్చ మయా క్రాంతః శ్రీమాన్ నదనదీపతిః |
అస్యా హేతొర్విశాలాక్ష్యాః పురీ చేయం నిరీక్షితా || 12
యది రామ స్సముద్రాంతాం మేదినీం పరివర్తయేత్ |
అస్యాః కృతే జగత్ శ్చాపి యుక్తమిత్యేవ మే మతిః || 13
రాజ్యం వా త్రిషు లొకేషు సీతా వా జనకాత్మజా |
త్రైలొక్య రాజ్యం సకలం సీతాయా నాప్నుయాత్ కలామ్ || 14
ఇయం సా ధర్మ శీలస్య మైథిలస్య మహాత్మనః |
సుతా జనకరాజస్య సీతా భర్తృదృఢ వ్రతా || 15
ఉత్థితా మేదినీం భిత్త్వా క్షేత్రే హల ముఖ క్షతే |
పద్మ రేణు నిభైః కీర్ణా శుభైః కేదార పాంసుభిః || 16
విక్రాంతస్యార్య శీలస్య సంయుగేష్వనివర్తినః |
స్నుషా దశరథ స్యైషా జ్యేష్ఠా రాజ్ఞో యశస్వినీ || 17
ధర్మఙ్ఞస్య కృతఙ్ఞస్య రామస్య విదితాత్మనః |
ఇయం సా దయితా భార్యా రాక్షసీ వశమాగతా || 18
సర్వాన్ భొగాన్ పరిత్యజ్య భర్తృ స్నేహ బలాత్ కృతా |
అచింతయిత్వా దుఃఖాని ప్రవిష్టా నిర్జనం వనమ్ || 19
సంతుష్టా ఫల మూలేన భర్తృ శుశ్రూషణేరతా |
యా పరాం భజతే ప్రీతిం వనే౽పి భవనే యథా || 20
సేయం కనక వర్ణాంగీ నిత్యం సుస్మిత భాషిణీ |
సహతే యాతనా మేతా మనర్థానామభాగినీ || 21
ఇమాం తు శీల సంపన్నాం ద్రష్టుమర్హతి రాఘవః |
రావణేన ప్రమథితాం ప్రపామివ పిపాసితః || 22
అస్యా నూనం పునర్లాభా ద్రాఘవః ప్రీతిమేష్యతి |
రాజా రాజ్య పరిభ్రష్టః పునః ప్రాప్యేవ మేదినీమ్ || 23
కామ భొగైః పరిత్యక్తా హీనా బంధు జనేన చ |
ధారయ త్యాత్మనొ దేహం తత్సమాగమ కాంక్షిణీ || 24
నైషా పశ్యతి రాక్షస్యొ నేమాన్ పుష్ప ఫల ద్రుమాన్ |
ఎకస్థ హృదయా నూనం రామమేవానుపశ్యతి || 25
భర్తా నామ పరం నార్యా భూషణం భూషణాదపి |
ఎషా తు రహితా తేన భూషణార్హా న శొభతే || 26
దుష్కరం కురుతే రామొ హీనొ యదనయా ప్రభుః |
ధారయ త్యాత్మనొ దేహం న దుఃఖేనావసీదతి || 27
ఇమామసిత కేశంతాం శత పత్ర నిభేక్షణామ్ |
సుఖార్హాం దుఃఖితాం దృష్ట్వా మమాపి వ్యథితం మనః || 28
క్షితి క్షమా పుష్కర సన్నిభాక్షీ |
యా రక్షితా రాఘవ లక్ష్మణాభ్యాం |
సా రాక్షసీభిర్వికృతేక్షణాభిః |
సంరక్ష్యతే సంప్రతి వృక్ష మూలే || 29
హిమ హత నళినీవ నష్ట శొభా |
వ్యసన పరంపరయా౽ తిపీడ్యమానా |
సహ చర రహితేవ చక్ర వాకీ |
జనక సుతా కృపణాం దశాం ప్రపన్నా || 30
అస్యా హి పుష్పావనతాగ్ర శాఖాః |
శొకం దృఢం వై జనయంత్యశొకాః |
హిమ వ్యపాయేన చ మందరశ్మి |
రభ్యుత్థితొ నైక సహస్ర రశ్మిః || 31
ఇత్యేవమర్థం కపిరన్వవేక్ష్య |
సీతేయమిత్యేవ నివిష్ట బుద్ధిః |
సంశ్రిత్య తస్మిన్నిషసాద వృక్షే |
బలీ హరీణామృషభ స్తరస్వీ || 32
ఇత్యార్షే, శ్రీ మద్రామాయణే, వాల్మీకియే, ఆదికావ్యే, సుందరకాణ్డే, షొడశః సర్గః