51 సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
తం సమీక్ష్య మహాసత్త్వం సత్త్వవాన్ హారి సత్తమః |
వాక్యమర్థవ దవ్యగ్ర స్తమువాచ దశాననమ్ || 1
అహం సుగ్రీవ సందేశాదిహ ప్రాప్త స్తవాలయమ్ |
రాక్షసేంద్ర హరీశ స్త్వాం భ్రాతా కుశలమబ్రవీత్ || 2
భ్రాతుః శృణు సమాదేశం సుగ్రీవస్య మహాత్మనః |
ధర్మార్థోపహితం వాక్యమిహ చాముత్ర చ క్షమమ్ || 3
రాజా దశరథొ నామ రథ కుంజర వాజిమాన్ |
పితేవ బంధు ర్లొకస్య సురేశ్వర సమద్యుతిః || 4
జ్యేష్ఠ స్తస్య మహాబాహుః పుత్రః ప్రియ కరః ప్రభుః |
పితు ర్నిదేశాన్నిష్క్రాంతః ప్రవిష్టొ దండకావనమ్ || 5
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా సీతయా చాపి భార్యయా |
రామొ నామ మహాతేజా ధర్మ్యం పంథానమాశ్రితః || 6
తస్య భార్యా వనే నష్టా సీతా పతిమనువ్రతా |
వైదేహస్య సుతా రాఙ్ఞో జనకస్య మహాత్మనః || 7
స మార్గమాణ స్తాం దేవీం రాజ పుత్ర స్సహానుజః |
ఋశ్యమూక మనుప్రాప్త స్సుగ్రీవేణ సమాగతః || 8
తస్య తేన ప్రతిఙ్ఞాతం సీతాయాః పరిమార్గణమ్ |
సుగ్రీవస్యాపి రామేణ హరి రాజ్యం నివేదితమ్ || 9
తత స్తేన మృధే హత్వా రాజ పుత్రేణ వాలినమ్ |
సుగ్రీవః స్థాపితొ రాజ్యే హర్వృక్షాణాం గణేశ్వరః || 10
త్వయా విజ్ఙాతపూర్వశ్చ వాలీ వానరపుంగవః |
రామేణ నిహత స్సంఖ్యే శరే ణైకేన వానరః || 11
స సీతా మార్గణే వ్యగ్ర స్సుగ్రీవః సత్య సంగరః |
హరీన్ సంప్రేషయామాస దిశ స్సర్వా హరీశ్వరః || 12
తాం హరీణాం సహస్రాణి శతాని నియుతాని చ |
దిక్షు సర్వాసు మార్గంతే హ్యధ శ్చోపరి చాంబరే || 13
వైనతేయ సమాః కేచిత్ కేచిత్తత్రానిలోపమాః |
అసంగ గతయ శ్శీఘ్రా హరి వీరా మహాబలాః || 14
అహం తు హనుమాన్నామ మారుతస్యౌరస స్సుతః |
సీతాయా స్తు కృతే తూర్ణం శత యొజన మాయతమ్ || 15
సముద్రం లంఘయిత్వైవ తాం దిదృక్షు రిహాగతః |
భ్రమతా చ మయా దృష్టా గృహే తే జనకాత్మజా || 16
తత్భవాన్ దృష్ట ధర్మార్థ స్తపః కృత పరిగ్రహః |
పర దారాన్ మహాప్రాఙ్ఞ నోపరొద్ధుం త్వమర్హసి || 17
న హి ధర్మ విరుద్ధేషు బహ్వాపాయేషు కర్మసు |
మూల ఘాతిషు సజ్జంతే బుద్ధిమంతొ భవద్విధాః || 18
కశ్చ లక్ష్మణ ముక్తానాం రామ కొపానువర్తినామ్ |
శరాణా మగ్రతః స్థాతుం శక్తొ దేవాసురేష్వపి || 19
న చాపి త్రిషు లొకేషు రాజన్ విద్యేత కశ్చన |
రాఘవస్య వ్యళీకం యః కృత్వా సుఖమావాప్నుయాత్ || 20
తత్త్రికాల హితం వాక్యం ధర్మ్యమర్థానుబంధి చ |
మన్యస్వ నర దేవాయ జానకీ ప్రతిదీయతామ్ || 21
దృష్టా హీయం మయా దేవీ లబ్ధం యదిహ దుర్లభమ్ |
ఉత్తరం కర్మ యచ్ఛేషం నిమిత్తం తత్ర రాఘవః || 22
లక్షితేయం మయా సీతా తథా శొక పరాయణా |
గృహ్య యాం నాభిజానాసి పంచాస్యామివ పన్నగీమ్ || 23
నేయం జరయితుం శక్యా సాసురైరమరైరపి |
విష సంసృష్టమత్యర్థం భుక్తమన్నమివౌజసా || 24
తప స్సంతాప లబ్ధ స్తే యో౽యం ధర్మ పరిగ్రహః |
న స నాశయితుం న్యాయ్య మాత్మ ప్రాణ పరిగ్రహః || 25
అవధ్యతాం తపొభి ర్యాం భవాన్ సమనుపశ్యతి |
ఆత్మన స్సాసురై ర్దేవైర్హేతు స్తత్రాప్యయం మహాన్ || 26
సుగ్రీవొ న హి దేవొ౽యం నాసురొ న చ రాక్షసః |
న దానవొ న గంధర్వొ న యక్షొ న చ పన్నగః |
తస్మాత్ ప్రాణ పరిత్రాణం కథం రాజన్ కరిష్యసి || 27
న తు ధర్మోపసంహార మధర్మ ఫల సంహితమ్ |
తదేవ ఫలమన్వేతి ధర్మశ్చాధర్మ నాశనః || 28
ప్రాప్తం ధర్మ ఫలం తావ ద్భవతా నాత్ర సంశయః |
ఫలమస్యాప్యధర్మస్య క్షిప్రమేవ ప్రపత్స్యసే || 29
జన స్థాన వధం బుద్ధ్వా బుద్ధ్వా వాలి వధం తథా |
రామ సుగ్రీవ సఖ్యం చ బుధ్యస్వ హితమాత్మనః || 30
కామం ఖల్వాహమప్యేక స్సవాజి రథ కుంజరామ్ |
లంకాం నాశయితుం శక్త స్తస్యైష తు న నిశ్చయః || 31
రామేణ హి ప్రతిఙ్ఞాతం హర్యృక్ష గణ సమ్నిధౌ |
ఉత్సాదనమమిత్రాణాం సీతా యైస్తు ప్రధర్షితా || 32
అపకుర్వన్హి రామస్య సాక్షాదపి పురం దరః |
న సుఖం ప్రాప్నుయాత్ దన్యః కిం పున స్త్వద్విధొ జనః || 33
యాం సీతే త్యభిజానాసి యేయం తిష్ఠతి తే వశే |
కాళరాత్రీతి తాం విద్ధి సర్వ లంకా వినాశినీమ్ || 34
తదలం కాల పాశేన సీతా విగ్రహ రూపిణా |
స్వయం స్కంధావసక్తేన క్షమమాత్మని చింత్యతామ్ || 35
సీతాయా స్తేజసా దగ్ధాం రామ కొప ప్రపీడితామ్ |
దహ్యమనా మిమాం పశ్య పురీం సాట్ట ప్రతొళికామ్ || 36
స్వాని మిత్రాణి మంత్రీంశ్చ ఙ్ఞాతీన్ భ్రాతృన్ సుతాన్ హితాన్ |
భొగాన్ దారాంశ్చ లంకాం చ మా వినాశ ముపానయ || 37
సత్యం రాక్షసరాజేంద్ర శృణుష్వ వచనం మమ |
రామదాసస్య దూతస్య వానరస్య విశేషతః || 38
సర్వాన్ లొకాన్ సుసంహృత్య సభూతాన్ సచరాచరాన్ |
పునరేవ తథా స్రష్టుం శక్తొ రామో మహాయశాః || 39
దేవాసురనరేంద్రేషు యక్షరక్షొగణేషు చ |
విద్యాధరేషు సర్వేషు గంధర్వే షూరగేషు చ || 40
సిద్ధేషు కిన్నరేంద్రేషు పతత్రిషు చ సర్వతః |
సర్వభూతేషు సర్వత్ర సర్వకాలేషు నాస్తి సః |
యొరామం ప్రతియుధ్యేత విష్ణుతుల్యపరాక్రమమ్ || 41
సర్వలొకేశ్వరస్యైవం కృత్వా విప్రియ ముత్తమమ్ |
రామస్య రాజసింహస్య దుర్లభం తవ జీవితమ్ || 42
దేవాశ్చ దైత్యాశ్చ నిశాచరేంద్ర |
గంధర్వవిద్యాధరనాగయక్షాః |
రామస్య లొకత్రయనాయకస్య |
స్థాతుం న శక్తా స్సమరేషు సర్వే || 43
బ్రహ్మ స్వయంభూ శ్చతురాననొ వా |
రుద్ర స్త్రిణేత్ర స్త్రిపురాంతకొ వా |
ఇంద్రొ మహేంద్ర స్సురనాయకొ వా |
త్రాతుం న శక్తా యుధి రామవధ్యమ్ || 44
స సౌష్ఠవోపేతమదీన వాదినః |
కపే ర్నిశ మ్యాప్రతిమో౽ప్రియం వచః |
దశాననః కొప వివృత్త లొచనః |
సమాదిశత్తస్య వధం మహాకపేః || 45
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే, వాల్మీకియే, సుందరకాణ్డే ఎకపఞ్చశః సర్గః