52 సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వానరస్య మహాత్మనః |
ఆఙ్ఞాపయ ద్వధం తస్య రావణః క్రొధ మూర్చితః || 1
వధే తస్య సమాఙ్ఞప్తే రావణేన దురాత్మనా |
నివేదితవతొ దౌత్యం నానుమేనే విభీషణః || 2
తం రక్షోధిపతిం క్రుద్ధం తచ్చ కార్యముపస్థితమ్ |
విదిత్వా చింతయామాస కార్యం కార్య విధౌ స్థితః || 3
నిశ్చితార్థ స్తత స్సామ్నా౽౽పూజ్య శత్రుజిదగ్రజమ్ |
ఉవాచ హితమత్యర్థం వాక్యం వాక్య విశారదః || 4
క్షమస్వ రొషం త్యజ రాక్షసేంద్ర |
ప్రసీద మద్వాక్యమిదం శృణుష్వ |
వధం న కుర్వంతి పరావరఙ్ఞా |
దూతస్య సంతొ వసుధాధిపేంద్రాః || 5
రాజ ధర్మ విరుద్ధం చ లొక వృత్తే శ్చ గర్హితమ్ |
తవ చాసదృశం వీర కపేరస్య ప్రమాపణమ్ || 6
ధర్మఙ్ఞశ్చ కృతఙ్ఞశ్చ రాజధర్మవిశారదః |
పరావరఙ్ఞో భూతానాం త్వమేవ పరమార్థవిత్ || 7
గృహ్యంతే యది రొషేణ త్వాదృశొ౽పి విపశ్చితః |
తత శ్శాస్త్రవిపశ్చిత్త్వం శ్రమ ఏవ హి కేవలమ్ || 8
తస్మాత్ప్రసీద శత్రుఘ్న రాక్షసేంద్ర దురాసద |
యుక్తా యుక్తం వినిశ్చిత్య దూత దండో విధీయతామ్ || 9
విభీషణవచః శ్రుత్వా రావణొ రాక్షసేశ్వరః |
రొషేణ మహతా౽౽విష్టొ వాక్య ముత్తర మబ్రవీత్ || 10
న పాపానాం వధే పాపం విద్యతే శత్రుసూదన |
తస్మా దేనం వధిష్యామి వానరం పాపచారిణమ్ || 11
అధర్మమూలం బహుదొషయుక్త |
మనార్యజుష్టం వచనం నిశమ్య |
ఉవాచ వాక్యం పరమార్థతత్త్వమ్ |
విభీషణొ బుద్ధిమతాం వరిష్ఠః || 12
ప్రసీద లంకేశ్వర రాక్షసేంద్ర |
ధర్మార్థయుక్తం వచనం శృణుష్వ |
దూతా న వధ్యాః సమయేషు రాజన్ |
సర్వేషు సర్వత్ర వదంతి సంతః || 13
అసంశయం శత్రురయం ప్రవృద్ధః |
కృతం హ్యనేనాప్రియమప్రమేయమ్ |
న దూత వధ్యాం ప్రవదంతి సంతొ |
దూతస్య దృష్టా బహవొ హి దండాః || 14
వైరూప్యా మంగేషు కశాభిఘాతొ |
మౌండ్యం తథా లక్ష్మణ సన్నిపాతః |
ఎతాన్హి దూతే ప్రవదంతి దండాన్ |
వధ స్తు దూతస్య న నః శ్రుతొ౽పి || 15
కథం చ ధర్మార్థ వినీత బుద్ధిః |
పరావర ప్రత్యయ నిశ్చితార్థః |
భవ ద్విధః కొప వశే హి తిష్ఠేత్ |
కొపం నియచ్ఛంతి హి సత్త్వవంతః || 16
న ధర్మ వాదే న చ లొక వృత్తే |
న శాస్త్ర బుద్ధి గ్రహణేషు చాపి |
విద్యేత కశ్చిత్ తవ వీర తుల్యః |
త్వం హ్యుత్తమ స్సర్వ సురాసురాణామ్ || 17
--శూరేణ వీరేణ నిశాచరేంద్ర |
సురాసురాణామపి దుర్జయేన |
త్వయా ప్రగల్భాః సురదైత్యసంఘా |
జితాశ్చ యుద్ధేష్వసకృన్నరేంద్రాః || 18
న చాప్యస్య కపే ర్ఘాతే కంచిత్ పశ్యామ్యహం గుణమ్ |
తేష్వయం పాత్యతాం దండో యైరయం ప్రేషితః కపిః || 19
సాధుః ర్వా యది వా౽సాధుః పరైఃరేష సమర్పితః |
బ్రువన్ పరార్థం పరవాన్ న దూతొ వధ మర్హతి || 20
అపి చాస్మిన్ హతే రాజన్ నాన్యం పశ్యామి ఖేచరమ్ |
ఇహ యః పునరాగచ్ఛేత్ పరం పారం మహోదధేః || 21
తస్మాన్నాస్య వధే యత్నః కార్యః పర పురం జయ |
భవాన్ సేంద్రేషు దేవేషు యత్నమాస్థాతుమర్హతి || 22
అస్మిన్ వినష్టే న హి దూతమన్యమ్ |
పశ్యామి య స్తౌ నర రాజ పుత్రౌ |
యుద్ధాయ యుద్ధ ప్రియ దుర్వినీతా |
వుద్యొజయే దీర్ఘ పథావరుద్ధౌ || 23
పరాక్రమోత్సాహ మనస్వినాం చ |
సురాసురాణామపి దుర్జయేన |
త్వయా మనొ నందన నైరృతానామ్ |
యుద్ధాయతి ర్నాశయితుం న యుక్తా || 24
హితా శ్చ శూరా శ్చ సమాహితాశ్చ |
కులేషు జాతా శ్చ మహాగుణేషు |
మనస్విన శ్శస్త్రభృతాం వరిష్ఠాః |
కొట్యగ్రత స్తే సుభృతా శ్చ యొధాః || 25
తదేక దేశేన బలస్య తావత్ |
కేచిత్తవా౽౽దేశ కృతొ౽భియాంతు |
తౌ రాజ పుత్రౌ వినిగృహ్య మూఢౌ |
పరేషు తే భావయితుం ప్రభావమ్ || 26
నిశాచరాణామధిపొ౽నుజస్య |
విభీషణస్యొత్తమవాక్యమిష్టమ్ |
జగ్రాహ బుద్ధ్యా సురలొకశత్రు |
ర్మహాబలొ రాక్షసరాజముఖ్యః || 27
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే, వాల్మీకియే, సుందరకాణ్డే ద్విపంచాశః సర్గః