పంచమ సర్గ
Download శుద్ద పాఠ్యం | Audio
తత స్స మధ్యం గత మంశుమంతం |
జ్యొత్స్నావితానం మహదుద్వమంతమ్ |
దదర్శ ధీమాన్ దివి భానుమంతం |
గొష్ఠే వృషం మత్తమివ భ్రామంతమ్ ||1
లొకస్య పాపాని వినాశయంతం |
మహొదధిం చాపి సమేధయంతమ్ |
భూతాని సర్వాణి విరాజయంతం |
దదర్శ శీతాంశు మథాభియాంతమ్ || 2
యా భాతి లక్ష్మీర్భువి మందరస్థా |
తథా ప్రదొషేషు చ సాగరస్థా |
తథైవ తొయేషు చ పుష్కరస్థా |
రరాజ సా చారునిశాకరస్థా || 3
హంసొ యథా రాజతపంజరస్ధః |
సింహో యథా మందరకందరస్థః |
వీరొ యథా గర్వితకుంజరస్థః |
చంద్రొ విబభ్రాజ తథామభరస్థః || 4
స్థితః కకుద్మానివ తీక్ష్ణశృంగొ |
మహాచలః శ్వేత ఇవొచ్చశృంగః |
హస్తీవ జాంబూనదబద్ధశృంగో |
రరాజ చంద్రః పరిపూర్ణశృంగః || 5
వినష్టశీతాంబుతుషారపంకొ |
మహాగ్రహగ్రాహవినష్టపంకః |
ప్రకాశలక్ష్మ్యాశ్రయనిర్మలాంకొ |
రరాజ చంద్రొ భగవాన్ శశాంకః || 6
శీలాతలం ప్రాప్య యథా మృగేంద్రొ |
మహారణం ప్రాప్య యథా గజేంద్రః |
రాజ్యం సమాసాద్య యథా నరేంద్ర |
స్తథాప్రకాశొ విరరాజ చంద్రః || 7
ప్రకాశచంద్రొదయనష్టదొషః |
ప్రవృత్తరక్షః పిశితాశదొషః |
రామాభిరామేరితచిత్తదొషః |
స్వర్గప్రకాశొ భగవాన్ ప్రదొషః || 8
తంత్రీస్వనాః కర్ణసుఖాః ప్రవృత్తాః |
స్వపంతి నార్యః పతిభిః స్సువృత్తాః |
నక్తంచరాశ్చాపి తథా ప్రవృత్తా |
విహర్తుమత్యద్భుతరౌద్రవృత్తాః || 9
మత్తప్రమత్తాని సమాకులాని |
రథాశ్వభద్రాసనసంకులాని |
వీరశ్రియా చాపి సమాకులాని |
దదర్శ ధీమాన్ స కపిః కులాని || 10
పరస్పరం చాధిక మాక్షిపంతి |
భుజాం శ్చ పీనా నధినిక్షిపంతి |
మత్తప్రలాపా నధికం క్షిపంతి |
మత్తాని చాన్యొన్య మధిక్షిపంతి || 11
రక్షాంసి వక్షాంసి చ విక్షిపంతి |
గాత్రాణి కాంతాసు చ విక్షిపంతి |
రూపాణి చిత్రాణి చ విక్షిపంతి |
దృఢాని చాపాని చ విక్షిపంతి || 12
దదర్శ కాంతాశ్చ సమాలభంత్య |
స్తథా పరాస్తత్ర పునః స్వపంత్యః |
సురూపవక్త్రాశ్చ తథా హసంత్యః |
క్రుద్ధాః పరాశ్చపి వినిఃశ్వసంత్యః || 13
మహాగజై శ్చాపి తథా నదద్భిః |
సుపూజితై శ్చాపి తథా సుసద్భిః |
రరాజ వీరైశ్చ వినిశ్వసద్భిః |
హ్ర్హ్రదొ భుజంగై రివ నిశ్వసద్భిః || 14
బుద్ధిప్రధానాన్ రుచిరాభిధానాన్ |
సంశ్రద్దధానాన్ జగతః ప్రధానాన్ |
నానావిధానాన్ రుచిరాభిధానాన్ |
దదర్శ తస్యాం పురి యాతుధానాన్ || 15
ననంద దృష్ట్వా స చ తాన్ సురూపాన్ |
నానాగుణా నాత్మగుణానురూపాన్ |
విద్యొతమానాన్ స తదానురూపాన్ |
దదర్శ కాంశ్చిచ్చ పునర్విరూపాన్ || 16
తతొ వరార్హ స్సువిశుద్ధభావా |
స్తేషాం స్త్రియ స్తత్ర మహానుభావాః |
ప్రియేషు పానేషు చ సక్తభావా |
దదర్శ తారా ఇవ సుప్రభావాః || 17
శ్రియా జ్వలంతీస్త్రపయొగూఢా |
నిశీథకాలే రమణొపగూఢాః |
దదర్శ కాశ్చిత్ ప్రమదొపగూఢా |
యథా విహంగాః కుసుమొపగూఢాః || 18
అన్యాః పునర్హర్మ్యతలొపవిష్టా |
స్తత్ర ప్రియాంకేషు సుఖొపవిష్టాః |
భర్తుః ప్రియా ధర్మపరా నివిష్టా |
దదర్శ ధీమాన్ మదనాభివిష్టాః || 19
అప్రావృతాః కాంచనరాజివర్ణాః |
కాశ్చిత్పరార్థ్యాస్తపనీయవర్ణాః |
పునశ్చ కాశ్చిత్ శశలక్ష్మవర్ణాః |
కాంతప్రహీణారుచిరాంగవర్ణాః || 20
తతుః ప్రియాన్ ప్రాప్య మనొభిరామాన్ |
సుప్రీతియుక్తాః ప్రసమీక్ష్య రామాః |
గృహేషు హృష్టాః పరమాభిరామాః |
హరిప్రవీర స్స దదర్శ రామాః || 21
చంద్రప్రకాశాశ్చ హి వక్త్రమాలా |
వక్రాక్షిపక్ష్మాశ్చ సునేత్రమాలాః |
విభూషాణానాం చ దదర్శ మాలాః |
శతహ్రదానామివ చారుమాలాః || 22
న త్వేవ సీతాం పరమాభిజాతాం |
పథి స్థితే రాజకులే ప్రజాతామ్ |
లతాం ప్రపుల్లామివ సాధు జాతాం |
దదర్శ తన్వీం మనసాభిజాతామ్ || 23
సనాతనే వర్త్మాని సమ్నివిష్టాం |
రామేక్షణాం తాం మదనాభివిష్టాం |
భర్తుర్మనః శ్రీమదనుప్రవిష్టాం |
స్త్రీభ్యొ వరాభ్యశ్చ సదా విశిష్టాం || 24
ఉష్ణార్దితాం సానుసృతాస్రకంఠీం |
పురా వరార్హొత్తమనిష్కకంఠీం |
సుజాతపక్ష్మామభిరక్తకంఠీం |
వనే, ప్రనృత్తామివ నీలకంఠీం || 25
అవ్యక్తరేఖామివ చంద్రరేఖాం |
పాంసుప్రదిగ్ధామివ హేమరేఖాం |
క్షతప్రరూఢామివ బాణరేఖాం |
వాయుప్రభిన్నామివ మేఘరేఖాం || 26
సీతామపశ్యన్ మనుజేశ్వరస్య |
రామస్య పత్నీం వదతాం వరస్య |
బభూవ దుఃఖాభిహతశ్చిరస్య |
ప్లవంగమొ మంద ఇవాచిరస్య || 27
ఇత్యార్షే, శ్రీ మద్రామాయణే, వాల్మీకియే, ఆదికావ్యే, సుందరకాండే, పంచమః సర్గః